**عبدالمجید ارفعی، زبانشناس و متخصص ایلامشناسی**
عبدالمجید ارفعی در شهریور ۱۳۱۸ در بندرعباس به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی خود را در یزد آغاز کرد و سپس مجدداً به بندرعباس بازگشت. از کلاس ششم در مدارس معتبر تهران، از جمله منوچهری و دارالفنون ادامه تحصیل داد و همدوره با بهرام بیضایی بود.
زندگی علمی ارفعی با ورود به کتابخانه ملی و آشنایی با آثار ابراهیم پورداوود آغاز شد. او در این زمان با الفبای فارسی باستان آشنا شد و پس از آن به یادگیری زبانهای پهلوی و اوستایی پرداخت. دورههای تحصیلی او قبل از ورود به دانشگاه در تهران انجام شد.
در سال ۱۳۳۹، ارفعی به سنگنوردی علاقهمند شد و در دانشگاه تهران به تحصیل زبان و ادبیات فارسی پرداخت. با این حال، پرویز ناتل خانلری او را ترغیب کرد تا به یادگیری زبانهای باستانی اکدی و آشوری بپردازد. پس از مشورت با پورداوود، در مهر ۱۳۴۴ به آمریکا سفر کرد و دو سال را در یادگیری مقدمات زبان اکدی در دانشگاه پنسیلوانیا سپری کرد. او سپس به مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو پیوست، جایی که آثار تاریخی زیادی در آنجا نگهداری میشد.
زیر نظر ریچارد هلک، استاد برجسته خط و زبان ایلامی، ارفعی کار خود را آغاز کرد و در سال ۱۳۵۳ از رساله دکتریاش با موضوع «زمینههای جغرافیایی فارس براساس گلنبشتههای تختجمشید» دفاع کرد و به ایران بازگشت.
با وقوع انقلاب، ارفعی به طور ناگهانی با تغییرات زیادی مواجه شد. کتایون مزداپور، استاد زبانهای باستانی، در مراسم یادبودی از او بیان کرد که ارفعی در سالهای ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ به عنوان مازاد تشخیص داده شد و این امر خسارتی به پژوهشهای فرهنگی ایران وارد کرد.
وی با تخصص در زبانهای ایلامی و اکدی، تنها ایرانی در این حوزه به شمار میرفت و کتاب «گلنبشتههای باروی تختجمشید» را تألیف کرد که شامل ۱۵۰ گلنبشته از دوران هخامنشی است. این اثر به روایت زندگی روزمره مردم در آن زمان از جمله کارگران و مسافران میپردازد و به همراهی با اسناد اداری و مالی سالهای ۵۰۹ تا ۴۹۴ پیش از میلاد به چاپ رسیده است.### حسابداری ساده و ارزش آن برای فرهنگ
کتاب «حسابداری ساده» به عنوان یک منبع ارزشمند از زندگی مردم عادی معرفی شده و در هشتمین دوره جایزه کتاب فصل، در بخش زبانهای باستانی، موفق به کسب عنوان کتاب برتر شد.
### ترجمه منشور کوروش
کتاب «فرمان کوروش بزرگ» که توسط عبدالمجید ارفعی در سال ۱۳۸۹ منتشر شد، اولین ترجمه مستقیم از زبان اصلی (بابلی نو) به فارسی را ارائه میکند. ارفعی با بررسی دقیق متن اصلی، نخستین بار آن را بدون واسطه از خط میخی مطالعه و ترجمه کرده است.
### فرهنگ و تاریخ در آثار ارفعی
کتاب «فرهنگ» که در سال ۱۳۶۹ منتشر شد، یکی دیگر از آثار مهم ارفعی و مهدی مداینی است که در حوزه مطالعات فرهنگی قابل توجه است. همچنین، مطالعهای مختصر در خصوص نام خاص «رکان» در گلنبشتههای تختجمشید نیز منتشر شده که به تکرار آن در متون باستانی میپردازد.
### متون حقوقی باستانی
مجموعهای از ترجمههای ارفعی از متون حقوقی بینالنهرین نیز شامل قراردادها و اسناد مربوط به دوران باستان است که از کاوشهای باستانشناسی بهدست آمده و در میان کارهای او جایگاه خاصی دارد.
### زمینههای جغرافیایی در دکتری ارفعی
ورساله دکتری ارفعی در دانشگاه شیکاگو با موضوع «زمینههای جغرافیایی فارس بر اساس گلنبشتههای تختجمشید» در سال ۱۳۵۳ دفاع شده است. این رساله هرگز بهصورت کتاب منتشر نشده اما به عنوان منبع اصلی بسیاری از تحقیقات وی محسوب میشود.
### کار در تالار کتیبهها
بین سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲، ارفعی و همکارش شاهرخ رزمجو تالار کتیبهها را در موزه ملی ایران ایجاد کردند و خودشان به نصب قفسهها پرداختند. در آن دوران، تأمین منابع کتاب دشوار بود و ارفعی برای تأمین کتابهای مورد نیازش به پژوهشکده علوم انسانی مراجعه کرد.
### تربیت شاگردان
از بزرگترین دلتنگیهای ارفعی، نبود فضایی مناسب برای تربیت شاگردانش بوده است. در مراسم بزرگداشت وی، کتایون مزداپور خواستار ایجاد جایگاهی رسمی برای ایشان در دولت شد تا شاگردانش نیز به کار دعوت شوند.
### جوایز و افتخارات
در خرداد ۱۴۰۱، کمیسیون ملی یونسکو و کمیته ملی موزهها «نشان خورشید» را به ارفعی اهدا کردند. او همچنین در سال ۱۳۹۴ به خاطر یک عمر تلاش فرهنگی، موفق به دریافت جایزه سرو ایرانی شد.
### درگذشت یک زبانشناس
عبدالمجید ارفعی در تاریخ ششم اسفند ۱۴۰۴ در حالی که ۸۶ ساله بود، درگذشت و یادش همواره گرامی خواهد ماند.
