**کتاب «ژوئیه ۱۹۱۴؛ شمارش معکوس برای جنگ» منتشر شد**
به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین** و به نقل از ایبنا، کتاب «ژوئیه ۱۹۱۴؛ شمارش معکوس برای جنگ» تألیف شان مکمیکین و با ترجمه مهشید متین و کوروش بهرنگ به تازگی از سوی بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. مکمیکین با تحصیلات از دانشگاه استنفورد به پژوهش در تاریخ اروپا در اوایل قرن بیستم پرداخته و به بررسی موضوعاتی نظیر تاریخ مدرن آلمان، تاریخ روسیه و خاستگاه جنگهای جهانی اول و دوم میپردازد.
مکمیکین با اتکا به شواهد مستند موجود در آرشیوهای اروپایی، ادعا میکند که در حالی که بیشتر گزارشها بر عهده نظامیگری آلمان و اتریش-مجارستان میافزایند، در حقیقت روسیه و فرانسه با جنگطلبیهای خود نقش کلیدی در اجتنابناپذیری جنگ ایفا کردند. وی در نگارش این اثر از آرشیوهای وزارت امور خارجه کشورهای آلمان، اتریش، روسیه، فرانسه و انگلیس بهره برده است. مهشید متین، مترجم کتاب نیز دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته جامعهشناسی و تجربه همکاری با نهادهای بینالمللی مانند صلیبسرخ و سازمان ملل در زمینه امور پناهندگان است.
این کتاب به بررسی ماه جولای ۱۹۱۴ بهعنوان نقطه عطفی در تاریخ میپردازد. مکمیکین هدف خود را بررسی مجدد روایتهای موجود درباره آغاز جنگ جهانی اول اعلام کرده و سعی دارد جزئیات و روابط پشتپردهای را که در روایتهای کلاسیک کمتر به آن پرداخته شده است، نمایان کند. این استاد تاریخ بیان میکند که ژوئیه ۱۹۱۴ نه تنها برای اروپا بلکه برای جهان، لحظهای سرنوشتساز است که رویدادهای تاریخی متعددی را با هم تلاقی میدهد.
مکمیکین از جمله بر جنبههای تازهای از نقش روسیه، فرانسه و سایر بازیگران بالکان تأکید دارد و با استفاده از منابع جدید و مکاتبات خصوصی، نگاهی عمیقتر و چند بعدی به رویدادها ارائه میدهد. تصاویر و اطلاعاتی که از روابط شخصی و رقابتهای پنهانی میان رهبران به دست آمده، به نوعی پیچیدگیهای سیاسی را نمایان میسازد که در برخی از روایتهای رسمی کمتر دیده شدهاند.
نقد روایت متمرکز بر آلمان که سالها بر تاریخنگاری جنگ جهانی اول حاکم بوده، از نقاط قوت قابل توجه کتاب مکمیکین به شمار میآید. او با استناد به اسناد معتبر، نشان میدهد که مسئولیت آغاز جنگ به سادگی بر عهده آلمان و اتریش-مجارستان نیست و لازم است مجموعهای از عوامل، فشارها و جاهطلبیهای متقابل در نظر گرفته شود. این ویژگی، کتاب را به داستانی جسورانه و چالشبرانگیز تبدیل میکند که همچنان بر اساس مدارک مستند شکل گرفته است.
آرشیوها و منابعی که مولف در تحقیقاتش به کار برده چیستند؟
یکی از خصوصیات بارز اثر مکمیکین، استفاده از آرشیوهای کمتر شناخته شده است. او برخلاف بسیاری از تاریخنگاران غربی، که عمدتاً به اسناد آلمان و اتریش-مجارستان متکی هستند، دامنه جستجوی خود را به آرشیوهای روسی، عثمانی و صربستان گسترش داده و از مکاتبات شخصی نیز بهره برده است. این تنوع در منابع موجب شده تصوری چندلایه از رویدادهای ژوئیه ۱۹۱۴ شکل بگیرد که به دور از روایتهای یکبعدی است.
استفاده از نامهنگاریهای خصوصی رهبران اروپایی، گزارشهای دیپلماتیک و اسناد نادر روسیه، موقعیت بازیگران فرعی را روشن کرده و روایت آلمانمحور را به چالش میکشد. مکمیکین به وضوح نشان میدهد که آغاز جنگ جهانی اول نتیجهای بوده است از تصمیمات همزمان و پیچیده، که تنها با رجوع به آرشیوهای گوناگون قابل درک میباشد.
درسهایی برای بحرانهای دیپلماتیک کنونی از کتاب چیست؟
به نظر میرسد که مهمترین پیام کتاب برای بحرانهای دیپلماتیک امروز، هشدار نسبت به خطرات محاسبات نادرست و نیاز به دیپلماسی فعال، پیگیر و صادقانه است. رویدادهای ژوئیه ۱۹۱۴ نشان میدهند که سوءتفاهمها و جاهطلبیهای فردی میتوانند به بحرانهایی منجر شوند که اثرات آنها نسلها را تحت تأثیر قرار میدهد.
امروزه با وجود فضای مجازی، نقلقولهای ناقص تاریخی باعث میشود تصور کنیم که تاریخ را به خوبی میشناسیم. اما واقعیت این است که درک عمیق تاریخ، راهگشای پیشروی ما در آینده است. این بینشها در زمانه کنونی، از اهمیت بالایی برخوردارند، بهخصوص در بستر جنگ اوکراین و رقابتهای جهانی. این تجارب نشان میدهند که دیپلماسی اگر فعال نباشد، به سرعت جای خود را به سوءظن و رقابتهای مخرب میدهد.
چه نکتهای برای خوانندگان عادی از دید سیاسی قابل توجه است؟
به عقیده من، اصلیترین نکتهای که خوانندگان میتوانند از این کتاب یاد بگیرند، این است که تصمیمگیری سیاسی نمیتواند به عنوان یک عمل ناگهانی و ساده تلقی شود. جنگها بهندرت بهطور ناگهانی آغاز میشوند و معمولاً نتیجه زنجیرهای از تصمیمات و سوءتفاهمها هستند. این کتاب بهخوبی نشان میدهد که چگونه میتواند مجموعهای از انتخابهای کوچک و غیرقابل تشخیص، منجر به رویدادهای بزرگ و تاثیرگذار شود.
فشارهای داخلی و ساختارهای بوروکراتیک به گونهای شکل میگیرند که حتی خود رهبران نیز ممکن است از پیامدهای آنها بیخبر باشند.
در حین ترجمه یک کتاب، همواره به این موضوع فکر میکردم که در تاریخ ما نیز نقاط تاریکی وجود دارد؛ لحظاتی که اگر از جزئیات آنها بیشتر میدانستیم، شاید امروز تصمیمات احساسی و واکنشی کمتری میگرفتیم. متأسفانه، در کشور ما توجه کافی به علوم انسانی، از جمله تاریخ، فلسفه و جامعهشناسی نمیشود. غالباً مهندسی و تحصیلات فنی را بر تفکر تاریخی ترجیح میدهند و این رویکرد، درک ما از تاریخ را به سطحیگرایی سوق داده است.
این کتاب میتواند به خوانندگان ایرانی یادآوری کند که تاریخ نه کاملاً سیاهوسفید است و نه به دو قطب تقسیم میشود. در طول دورانهای تاریخی، ما یا به طور کامل در کنار هم بودهایم یا ضد یکدیگر؛ حال آنکه واقعیت میتواند در نقطهای میان این دو موقعیت قرار گیرد. درک تاریخی و توجه به علوم انسانی ممکن است در درازمدت، بهترین راه برای جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته باشد.
